Uaktualniono 02.02.2009, 14:56
Czytano 2246 razy
press room
KOLEKCJA POLSKIEJ KSIĄŻKI ARTYSTYCZNEJ Z PRZEŁOMU XX i XXI WIEKU
Potrzeba zebrania kolekcji Polskiej Książki Artystycznej narasta od 1990 r. gdy równocześnie zaczął się rozkwit polskiej sztuki książki i nastąpił wzrost zainteresowania nią ze strony publiczności w kraju i za granicą. Brak kolekcji dla celów edukacyjnych i promocyjnych wielokrotnie był podnoszony.
Istniejące w Bibliotece Narodowej i innych naszych dużych bibliotekach „zbiory specjalne” z powodów finansowych nie są od wielu lat uzupełniane o książkowe prace artystów. Ponadto dostępność zbiorów specjalnych w bibliotekach jest ograniczona pod wieloma względami co uniemożliwia dotarcie do „nietypowych” książek jak również sam „odbiór” dzieła sztuki (gabloty).
Natomiast w zbiorach muzealnych książka artystyczna jest na marginesie różnych sztuk i czasami tylko jest eksponowana w ramach prezentacji całego dorobku niektórych artystów. Dostępność książek artystycznych jest w związku z tym znikoma. Zebranie kolekcji książek stworzonych przez różnych polskich artystów powstałych w ostatnich 20 latach jest niezbędne dla rozwoju tej sztuki, dla promocji naszej kultury w kraju i na świecie oraz zachowania jej dziedzictwa dla potomnych.
Nasze doświadczenia w zakresie animowania polskiej sztuki książki w drodze organizowanych od 1994 r. konkursów i kilkudziesięciu wystaw Polskiej Sztuki Książki w kraju i za granicą (vide : katalog i www.bookart.pl) wskazują na:
- oryginalność, kreatywność i wysoki poziom polskiej sztuki książki
- istotny wzrost zainteresowania artystów tą dziedziną sztuki,
- odkrycie sztuki książki przez polską publiczność – dotąd nieznanej
- przekonanie bibliotek do sensu ekspozycji sztuki książki
- włączenie polskiej sztuki książki do obiegu międzynarodowego
- zainteresowanie możliwościami promocji kraju za pośrednictwem polskiej sztuki książki.
Przypadające na przełom wieków rewolucyjne zmiany w technice komunikacji sprawiły, że ten czas stał się wyjątkowo ważny dla historii książki. Jest to okres, w którym książka z jednej strony ewoluuje w stronę form elektronicznych, z drugiej staje się szybko domeną sztuki. Stąd sens zamknięcia kolekcji w tych ramach czasowych, ponieważ będzie w przyszłości świadectwem przełomu w historii kultury i techniki.
Stworzenie kolekcji polskiej sztuki książki ma sens również na tle znanych kolekcji zgromadzonych w wielu innych krajach, które wędrują i z którymi może być porównywana i wymieniana (np. francuska, izraelska, irlandzka, litewska, etc). W związku z naszym głębokim przeświadczeniem, że Kolekcja Polskiej Książki Artystycznej z przełomu XX i XXI wieku powinna być „ żywą kolekcją” wyłonioną i oglądaną przez szeroką publiczność w kraju i za granicą zamierzamy ją stworzyć w 3 etapach:
Etap I – 2008 r.
Dzięki plonom konkursów i wielu wystaw w kraju i za granicą Polskiej Sztuki Książki, których kuratorem i organizatorem była Alicja Słowikowska z ramienia ZPAP Okręgu Warszawskiego istnieje już „trzon” tej kolekcji. Stanowi go około 50 ksiąźek, które od wiosny 2008 r. były eksponowane w Bibliotece Narodowej w Warszawie i innych miastach. Wystawa ta budzi wielkie zainteresowanie i zgłaszane są chęci przyjęcia jej przez biblioteki i galerie. Planowane w tym roku (przez A. Słowikowską i Muzeum Ksiązki Artystycznej) ogłoszenie konkursu pt. KORESPONDENCJA byłoby kolejnym i ostatnim naborem prac do w/w kolekcji.
II ETAP - 2009
W porozumieniu z Biblioteką Narodową w Warszawie oraz bibliotekami publicznymi i uniwersyteckimi w największych polskich miastach , zamierzamy zaprezentować 6 kolejnych wystaw złożonych z prac artystów pochodzących ze wszystkich regionów Polski. Artyści sami dokonają wyboru trzech swoich najlepszych prac z przełomu wieków. Premiera każdej wystawy mieć będzie miejsce w Bibliotece Narodowej. Każda wystawa trwać będzie miesiąc. Po prezentacji w Bibliotece Narodowej wystawy wyruszą w objazd do kolejnych bibliotek wg z góry ustalonego harmonogramu.
Wyłanianie książek artystycznych, które wejdą do Kolekcji Polskiej Sztuki Książki z XX/XXI wieku odbywać się będzie w drodze plebiscytu publiczności,
przeprowadzanego podczas trwania ekspozycji.
III ETAP - 2010
Wyniki plebiscytu pozwolą rozwinąć dotychczasową listę prac nagrodzonych w konkursach Polskiej Sztuki Książki. Zakładamy, że w ten sposób ustalone zostanie około 90 % zasobów kolekcji. Pozostałe 10 % wskażą jurorzy Kolekcji uzupełniając listę o wybitne prace artystów już nie żyjących, bądź pominiętych w wystawach regionalnych z różnych powodów. Ze skompletowanej w 100% listy będą dokonywane sukcesywnie zakupy książek do Kolekcji. Obecny „trzon” kolekcji pozostaje własnością artystów. Zakupy sfinansowane zostaną z dotacji budżetowych przyznawanych w oparciu o programy operacyjne jak też umów sponsoringowych i darowizn. Gospodarowanie tymi funduszami podporządkowane będzie warunkom umów oraz wskazaniom Jury kolekcji.
WYSTAWY KOLEKCJI W KRAJU I ZA GRANICĄ
Zakładamy, że kolekcja będzie profesjonalna oraz wędrowna.
Przez profesjonalność rozumiemy między innymi – jej właściwe przygotowanie do transportu, ekspozycji w różnych przestrzeniach, dostępności kulturowej, etc.
Przy założeniu, że kolekcja jest „wędrowna” potrzebne są solidne, dopasowane do różnych wymiarów i form książki artystycznej opakowania – najlepiej indywidualne, dobrze opisane, w których bezpiecznie może podróżować.
Niezbędne jest wyposażenie kolekcji w „system odbioru”, który umożliwia zapoznanie się z całym dziełem artysty – nie tylko z okładką czy jedną rozkładówką. Bardzo istotne są informacje towarzyszące każdemu obiektowi na wystawie, które „płyną” z systemu „tele-audio”. Wyposażenie w nowoczesny sprzęt techniczny jest warunkiem sine qua non profesjonalnej kolekcji książki artystycznej, która z natury wymaga objaśnień wielu kwestii.
O profesjonalizmie kolekcji świadczyć będzie też jej oprawa promocyjna: katalog, plakat, akcydensy oraz strona www i linki.
Przewidywanymi miejscami ekspozycji kolekcji są głównie duże biblioteki w kraju i za granicą. Duże zainteresowanie wykazują szczególnie nowe obiekty biblioteczne, które posiadają specjalną przestrzeń wystawienniczą – zaprojektowaną z myślą o nowych funkcjach bibliotek i ich roli centrów kulturowych (w przeciwieństwie do magazynowych). W ostatnich latach powstało sporo takich obiektów na świecie i zabiegają one o wystawy książek artystycznych. Warto zauważyć, że kolekcja może być wykorzystana dla promocji polskiej kultury za granicą przez MSZ – takie potrzeby szczególnie występują z okazji – dni kultury polskiej w poszczególnych krajach, polskich bądź europejskich świąt na różnych kontynentach, etc. Wystawa kolekcji książek artystycznych z wielu racji jest bardzo atrakcyjnym wydarzeniem.
Muzeum Książki Artystycznej udostępni kolekcji stałe miejsce pobytu (okresy między wystawami ) - podejmie się roli dyspozytora i ekspedytora kolekcji, będzie też odpowiedzialne za jej zachowanie dla przyszłych pokoleń.
Jadwiga Tryzno
Muzeum Książki Artystycznej
